Ik doe een poging om vanuit verschillende perspectieven blogs te schrijven over wat executieve functies nu te maken m=hebben met IQ.
Ik doe dat zodat je als onderwijs professional, coach, leerling of student GRIP KRIJGT OP EXECUTIEVE FUNCTIES.
Dit het de tweede blog geschreven vanuit het perspectief van een leerling/ student.

Blog 2: Geschreven vanuit de Jeugdige Leerling – “Waarom Lukt Het Bij Mij Niet?”

Hey, herken jij dit?
Je zit in de klas en de leerkracht legt uit hoe je een som moet maken. Het lijkt makkelijk. Maar als je thuis je huiswerk maakt, weet je opeens niet meer waar je moet beginnen. Of je begint wel, maar halverwege raak je de draad kwijt.

En dan denk je: “IK BEN GEWOON DOM!

Stop! Dat ben je niet.
Je bent slim genoeg, je hebt alleen nog niet geleerd hoe je je brein het beste kunt gebruiken.

Wat Is Eigenlijk “Slim”? (En Waarom Je Slimmer Bent Dan Je Denkt!)
Op school krijg je cijfers voor taal, rekenen, geschiedenis. En dan denk je misschien: “Ik ben goed in geschiedenis, maar slecht in wiskunde, dus ik ben een beetje slim.” Maar wacht eens… er zijn eigenlijk heel verschillende soorten van slim-zijn!
Vroeger dachten volwassenen dat je intelligentie gewoon één ding was – een soort motor in je hoofd die harder of zachter kon draaien. Ze gaven je een test, jij kreeg een getal, en dat was het. Klaar. Maar een slimme onderzoeker (Raymond Cattell) ontdekte dat dit helemaal niet klopte!

Twee Superkrachten in Je Hoofd
Je hebt eigenlijk twee verschillende superkrachten in je hoofd:

SUPERKRACHT 1: Je Kennisbibliotheek (Statische Intelligentie)
Dit is alsof je een enorme bibliotheek in je hoofd hebt met alle dingen die je al hebt geleerd:

Alle woorden die je kent (“evacuatie” betekent vluchten)
Je tafels van vermenigvuldiging (6 x 7 = 42)
Hoe je moet fietsen, zwemmen, je veters strikken
Dat je “dankjewel” zegt als iemand iets voor je doet
Dat Amsterdam de hoofdstad van Nederland is

Deze bibliotheek wordt elke dag groter! Hoe ouder je wordt, hoe meer boeken er bijkomen.

SUPERKRACHT 2: Je Probleemoplosser (Fluïde Intelligentie)
Dit is je vermogen om nieuwe puzzels op te lossen die je nog nooit eerder hebt gezien. Zoals:
Stel je voor: je bent aan het gamen en je bent verdwaald in een nieuw level dat je nog nooit hebt gespeeld. Je moet:

Snel uitvogelen hoe de nieuwe besturing werkt
Patronen ontdekken (ah, die vijanden bewegen altijd hetzelfde)
Bijsturen als iets niet werkt (oké, die route is geblokkeerd, ik probeer die kant)

Of: je vriend heeft zijn telefoon verloren ergens in huis. Je gebruikt je fluïde intelligentie om:

Te bedenken waar hij het laatst was
Systematisch te zoeken (eerst beneden, dan boven)
Nieuwe ideeën te krijgen als de eerste niet werkt (misschien zit hij tussen de bankkussens?)

Hoe Wordt Dit Gemeten?

Vroeger kregen kinderen vooral tests waarbij ze moesten laten zien wat ze al wisten (kennisbibliotheek). Nu kijken ze ook naar hoe goed je nieuwe dingen kunt uitvogelen. Ze geven je bijvoorbeeld puzzels die je nog nooit hebt gezien, of vragen je patronen te ontdekken in plaatjes.
Het coole is: die tweede superkracht (probleemoplossen) kun je beter maken door te oefenen!

Jouw Brein Heeft een Baas Nodig
In je hoofd zit een soort baas die alles regelt. We noemen dit de “executieve functies” – dat klinkt fancy, maar het betekent gewoon: de baas van je brein. Deze baas doet drie belangrijke dingen:

Onthouden wat belangrijk is (terwijl je bezig bent)
“Nee” zeggen tegen afleidingen (zoals die grappige video op je telefoon)
Switchen tussen verschillende dingen (van rekenen naar taal bijvoorbeeld)

Soms werkt deze baas nog niet zo goed. Dat is normaal! Net zoals je sterker wordt door te sporten, wordt je brein-baas beter door te oefenen.
Waarom Het Soms Zo Frustrerend Is
Misschien herken je deze situaties:

Je leest de opdracht, maar halverwege ben je vergeten wat je moest doen
Je denkt dat je het snapt, maar dan doe je het toch verkeerd
Anderen zijn sneller klaar en jij bent nog steeds aan het puzelen
Je geeft een antwoord in de klas en iedereen kijkt raar

Dit betekent NIET dat je dom bent. Het betekent dat je brein-baas nog aan het leren is!
Drie Super-Tips voor Jou:

1. Maak je opdrachten klein: Als je een grote opdracht krijgt, deel hem op in kleine stapjes. Schrijf elke stap op een apart papiertje. Zo kan je brein het beter aan!

2. Praat met jezelf: Zeg hardop (of in je hoofd) wat je aan het doen bent. “Nu ga ik eerst alle getallen opschrijven, dan ga ik kijken wat ik moet doen, dan…” Dit helpt je brein-baas om geconcentreerd te blijven.

3. Vier kleine overwinningen: Als je één stap goed hebt gedaan, geef jezelf een compliment! “Goed gedaan, ik heb de som goed opgezet.” Dit helpt je brein om gemotiveerd te blijven.

Onthoud: Slim-zijn is niet alleen wat je al weet, maar vooral hoe goed je nieuwe dingen kunt leren. En dat kun jij leren!